KURUMSAL KAYNAK PLANLAMA (KKP) UYGULAMASI SONRASI LETMELERN YAADII SORUNLAR

ZET 
Bu almada iletmelerin tm fonksiyonlarn balangtan bitie kadar btnleik bir bilgi ve veri sistemi ile gerekletiren geni kapsaml ve modler yazlm paketi olan Kurumsal Kaynak Planlamasnn (KKP) iletmelerdeki ileyii bir anket yardm ile incelenmitir. KKP paket program kurulumu ve kurulmasndan sonra iletmelerin yaadklar sorunlar hazrlanan anket almas yardm ile aratrlmaya allmtr. Ayrca yaanan bu sorunlarn hangi modllerde daha fazla grld, sorunu zmek iin ne tip yntemlerin kullanld, kan sorunlarn nedenlerinin ne olduu aratrlmaya allmtr. Modllerde kan sorunlarn giderilmesi iin kullanlan yntemlerin etkinlii bulank kmeler yaklam ile incelenmi ve sonular deerlendirilmitir. 

1. GRBu srekli deiim ortamnda rekabette baarl olmak iin deien i koullarnnceden tahmin edebilmek 
21. yzylda yaadmz gnlerde iletmelerin ve bunlara hzla yant verebilmek gerekir. Bunun rekabet ortamnda ayakta kalabilmeleri ve varlklarnsalanabilmesi iin gl, esnek ve salam bilgi srdrebilmeleri  ana parametreye (kalite, sistemlerine ihtiya vardr. Btn bunlarletme verimlilik ve maliyet) balanmtr. Bu  Kaynaklar Planlamasyla (KP) yapmak mmkndr. parametreye son zamanlarda hzl tepki verme de Literatrde, bu kavram Teebbs Kaynaklareklenmitir. Btn bunlarn yaplabilmesi kt Planlamas veya Kurumsal Kaynak Planlamas adyla kaynaklarn etkin kullanlmasna baldr. Bu da anlmaktadr. kaynaklarda hammadde, igc, makine, tehizat ve finansmandr. Bu kaynaklarn etkin ve gereki Kurumsal Kaynak Planlamas (KKP), gnmz kullanlmas retim planlama ve kontrol faaliyetleri teknolojilerini kullanarak, iletmelerin kaynak ile mmkndr. planlamasn salar. Kurulan KKP yazlm 
A. Karadede ve .F. Bayko Kurumsal Kaynak Planlama (KKP) Uygulamas Sonrasletmelerin Yaad Sorunlar 
paketlerinde iletmelerin salad yararlar kadar iletmeler ierisinde zmlenmesi gereken sorunlar da yaanmaktadr. Bu sorunlar iletmelerin kendi irket personeli yada KKP danman irketleri tarafndan zlmeye allmaktadr. Baz sorunlar ise zlememektedir. Bu almada hazrlanan anket almas ile iletmelerin KKPnin kurulumu ve sonrasnda yaanan sorunlar aratrlarak bu sorunlarn hangi modllerde daha fazla grld incelenecektir. Sorunu zmek iin ne tip yntemlerin kullanld, danmanlk irketlerinin sorun zmedeki baars, sorunlarn nem durumlar, irket elemanlarnn sorunlar zmedeki yeterlilikleri tartlacaktr. Bulank mantk yntemi kullanlarak modllerde oluan sorunlara zm bulmada irket ii kaynak ve KKP danman irketlerin yeterlilikleri deerlendirilecektir. irket ileyiinde belirtilen nem ve memnuniyetlerin deerlendirilmesinde istatistiksel analizler yaplacaktr. 
almann ilk blmnde KKP sistemi genel hatlaryla tantlm, ilerleyen blmnde Trkiyede KKP paket program kullanan iletmelerle yrtlen anket almas sonucu elde edilen bilgiler ile KKP sonucu oluan sorunlar incelenmitir. 4. blmde ise KKP paket programnda yaanan sorunlarn zm yntemleri Bulank Kme Yaklam ile incelenmesi ve deerlendirilmesi yaplacaktr. 

2. KKP NEDR? 
2.1. Tanm ve Kapsam
letmenin btn fonksiyonlarnn btnleik olarak alabilmelerine imkan veren, kritik kaynaklarn ynetilmesini ve analiz edilmesini salayan bilgi sistemi [1]. 
Gnmzdeki MRP II sistemleri firma dzeyinde sat ynetimi, retim planlama ve kontrol, satnalma gibi faaliyetleri ynetebilmektedir. MRP II paketlerinin yetersiz kald dier noktalarda ise ek modller ya da entegre alabilen paketler devreye girmi ancak bu firma dzeyinde kalm ve firmalar aras bilgi iletiimini salayamamtr. Kresellemenin doal bir sonucu olarak deiik corafi blgelerdeki i faaliyetlerinin dank veri tabanlarve kresel entegrasyon yoluyla ynetilmesi nem kazanm ve KKP olgunluk ana girmitir. KKP, firmalar arasglobal bilgi entegrasyonunu gerekletiren btnsel bir yazlm stratejisidir [1]. 
Mteri talebinin srekli nitelik ve nicelik olarak deitii ve bu deiimin tahmin edilmesinin ne kadar zor olduu bilinen bir gerektir. Faaliyetlerin bu deiime uygun hareket edebilecek hale getirebilmenin yolu KKP yaklamndan gemektedir. Hem stratejik planlama almalar ile belirlenen ama ve hedeflere, hem de retim ve datm kaynaklarn kapasite ve zelliklerine gereken ayrntda dikkat ederek, faaliyetleri deiime duyarl hale getirebilmek ancak KKP yaklam ile mmkndr. 
KKP 'nin dier bir zellii, iletmenin corafi olarak farkl blgelerde (yurt ii ve d) bulunan fabrikalarnn, bunlarn tedariki firmalarnn ve datm merkezlerinin (depo) kaynaklarn egdml olarak planlamasdr. Bu erevede, hangi mteriye ait hangi sipariin hangi datm merkezinden karlanmas veya hangi fabrikada retilmesi gerektii, tm fabrikalarn malzeme ve hizmet ihtiyalarnn nereden karlanmasnn uygun olaca, fabrikalarn elinde bulunan makina, malzeme, igc, enerji, bilgi vd. retim ve datm kaynaklarnn nasl egdml ve ortaklaa olarak kullanlabilecei belirlenmi olmaktadr. Dier bir deyile, mteriye ait sipariin en ksa srede, istenen kalite ve maliyette karlanabilmesi iin tm bal iletmelerin datm, retim ve tedarik kaynaklarnn kapasite ve zellikleri ayn anda dikkate alnmaktadr [1]. 
KKP fabrikalar aras entegrasyonu, fabrikalar bazndaki esneklik ilkesine uygun olarak gerekletiren bir sistemdir. Ama fabrika baznda merkezi ynetimin avantajlarndan yararlanrken fabrikalar aras koordinasyonu ve entegrasyonu iletmenin temel stratejileri dorultusunda salamaktr. Merkeziyetiliin derecesi farklboyutlarda dnlebilir. rnein tm fabrikalarn uzun vadeli satnalma kontratlarnn merkezi olarak yaplmas veya fabrikalarn kendilerinin yapmasngrlebilir. Ancak zorunlu olarak talebin fabrikalara ynlendirilmesi, fabrikalar aras nakliyat, performans analizi, mali konsolidasyon merkezi olarak yaplmak zorunda olan faaliyetlerdir. 
Sonu olarak, KKP; iletmenin stratejik ama ve hedefleri dorultusunda mteri taleplerini en uygun ekilde karlayabilmek iin farkl corafi blgelerde bulunan tedarik, retim, datm ve mali kaynaklarnn en etkin ve verimli bir ekilde planlanmas, koordinasyonu ve kontrol edilmesi fonksiyonlarn bulunduran bir yazlm sistemidir.  

2.2. KKP Sisteminin Yararlar [7] 
1. 
Azalan maliyetler  

2. 
Fonksiyonel entegrasyon 

3. 
Daha basit bilgisayar ve iletiim sistemi  


4.Tm iletme dzeyinde MRP II yararlar
5. 
letme faaliyetleri zerinde kresel denetim 

6. 
Tm uygulamalara istenildii zaman istenilen noktadan ulam kolayl




2.3. KKP Hakknda rnek statistiksel alma [8] 
 dnyasnda KKP sistemleri yaygnlatka, bu sistem hakknda olumlu ve olumsuz eitli genel kanlar olumaya balamtr. Mabert V.A. ve arkadalar [8], eitli yayn organlarnda kan bu genel kanlar zetleyen ve bunlarn doruluunu aratrmak amacyla yaptklar bir istatistiksel almay ieren bir makale yazmlardr. Bu blm ilgili almadan elde edilen sonulardan derlenmitir. 

Mabert ve arkadalar (2001), Tablo 1de grlen KKP hakkndaki sk rastlanan olumlu ve olumsuz eletirileri tespit ettikten sonra bu nermelerin doruluklarn aratrmak iin bir anket almasyrtmlerdir [8]. Bu amala 15 adet KKP kurulumu, st dzey yneticiler ve BT profesyonelleri ile yaplan grmelerle geni kapsaml olarak incelenmitir. Hacmi snrl da olsa, eitli byklkteki (cirolar 30 milyon USD ile 35 milyar USD arasnda deien), farkl endstriyel ve son kullancya ynelik rnler reten ve alt farklsatcdan alnm KKP paketleri kullanan firmalarieren bir rnek uzay kullanlmtr. 
Ayrca KKP kurulumlar konusunda faaliyet gsteren alt adet danman firma ile tecrbeleri hakknda aratrmann bulgularn dorulayan grmeler yaplmtr. rnek firmalarla ve danman firmalarla yaplan grmelerde genel olarak aadaki sorularn cevaplar aranmtr: 
 
irket neden bir KKP zmnde karar klmtr? 

 
KKP satcsnn seimi iin nasl bir sre izlenmitir? 

 
KKP nasl uygulanmtr? 

 
Hangi kaynaklar kullanlm ve ne gibi faydalar elde edilmitir? 

 
nemli baar faktrleri nelerdir? 

 
Hangi blmlerde uygulamadan sonra iyileme gzlenmi, hangi blmler hayal krklna uramtr? 


 
renilen dersler nelerdir? 

 
Gelecekte irket ne yapmay planlamaktadr? 


Aratrmann nemli bulgularndan biri, bir KKP kurulumunda yazlm masrafnn ortalama olarak tm maliyetin ancak %15ine denk gelmesidir. Tablo 2de grld gibi KKPnin uygulanmasnda en byk maliyet kalemini ortalama %30luk payyla danmanlk masraflar olutururken, bu kalemi ortalama %25lik payyla donanm ve altyapmaliyetleri izlemektedir. Toplam uygulama maliyetleri sadece harcanan para asndan bakldnda olduka yksektir. Kk firmalarda dahi bu rakam milyon dolar mertebelerini geebilmektedir. Byk firmalarda ise on milyonlarca dolara ulamaktadr. Bu miktarlara firmalarn cirolarnn bir yzdesi olarak bakldnda byk firmalarn dezavantajl olduu grlmektedir. Bu almadaki rneklerden alnan verilere gre byk firmalarda bu oran % 1,5 ile % 2 arasnda deiirken, kk firmalarda % 3 ile 6 arasnda oynamaktadr. Uygulama zamanlar ise 12 ay ile 4 yl arasnda deimektedir ve bu adan bakldnda maliyet ynyle dezavantajl olan kk firmalar zaman konusunda avantajl bir konuma gemektedirler. Kk firmalar genelde 1,5 yldan nce kurulumu tamamlarken, bu sre byk firmalarda ok daha uzayabilmektedir. 
Tablo 2. KKP uygulama maliyetleri dalm [8] 

Maliyet Kalemi  Ortalama Maliyet  Aralk  
Danmanlk  30%  20% - %60  
Donanm / Altyap 25%  0% - %50   
Uygulama Ekibi  15%  5% - %20  
Eitim  15%  10% - %20  
Yazlm  15%  10% - %20  

Tablo 1. KKP hakknda yaygn eletiriler [8] 
Olumlu 

Olumsuz 
-ERP sistemi, iletmedeki tm Bilgi Sistemi (BS) 

-ERP sistemleri sadece ok geni lekli firmalarn 
kaynakl problemleri giderecek bir zmdr ve 
ilgi alanna girer. 
iletmenin tm ilerini yrtmek iin ihtiya 

-ERP sistemlerinin yaygnlamasnn tek sebebi Y2K 
duyaca tek BS olma yolunda ilerlemektedir. 
(2000 yl) problemidir. Y2K problemi artk geride 
-ERP yaklam, iletmenin tmnde sistemi hem 
kaldna gre ERPnin gelecei parlak 
basitletirir hem de standardize eder ve gelecekte 
grlmemektedir. 
sistemin gncellenmesini daha kolay hale getirir. 

-ERP sistemleri ve uygulanmalar ok pahaldr. 
-ERP sistemi, BT ilemlerinin maliyetini drr 
Sistem nemli modifikasyonlara ihtiya duyar ve 
ve kurumsal BSnin srekliliini salamak iin 
irketin sistemi kullanabilmesi iin ciddi yeniden 
gerekli personel saysn azaltr. 
yaplanma (reengineering) srecine ihtiya duyulur. 
-ERP sistemi, tm sreleri birbirine entegre 

-Kurulu ERP sistemleri genelde yavatr ve ou 
etmeye zorlar ve yksek seviyede veri 
irketin ilem ihtiyalarna cevap veremez. 
entegrasyonu salanr. 

-ERP sistemleri ilk bata ngrlen yatrmn geri 
-ERP, rekabet gcn artran mkemmel bir karar 
dn oranlarn salayamamtr. 
destek aracdr. 

-Pek ok firma ana sebep olarak ERP sistemi 
-ERP sistemleri, eitli sreler iin en iyi 
kurulumu yznden kapanmtr. 
uygulamalar iererek, kurumun sistemleri hzl

-ERP sistemleri BT maliyetlerinin ve personel 
ve kolay bir ekilde yaplandrmasn ve bylece 
saysnn artmasna sebep olur. 
uygulama maliyetlerini en aza ekmesini salar. 

-Bir btnleik ERP sistemi kurulsa bile sistemin 
-ERP sistemleri daha iyi bir kresel entegrasyon 
dzgn almas iin ilave sistemlere gereksinim 
yaps sunar. 
duyulur.  

A. Karadede ve .F. Bayko Kurumsal Kaynak Planlama (KKP) Uygulamas Sonrasletmelerin Yaad Sorunlar 
Bu aratrmaya gre baarl olan firmalarn bir takm ortak zelliklere sahip olduu grlmtr. Bu zellikler aada zetlenmitir: 
 
st ynetim bandan itibaren kapsaml bir ekilde projenin iinde yer almtr. 

 
st ynetimden bir lideri olan ve firmann farklfonksiyonel birimlerinden elemanlar ieren bir uygulama ekibi kurulmutur.  

 
Ekip, projenin nasl uygulanacan proje balamadan nce detaylarna kadar belirlemek iin gerekli zaman harcamtr. 

 
Performans lmek iin ak ve net kriterler belirlenmitir. 

 
Dardan gelen danmanlarn nasl kullanlacana ve gerekli bilgi ve tecrbenin bu danmanlardan firma iine nasl aktarlacana dair noktalar net bir ekilde ortaya konmutur.  

 
Kullanclarn eitimi iin detayl planlar hazrlanmtr. 

Aratrmann bulgular gstermitir ki; KKP hakknda yaynlanan olumsuz eletiriler fazlaca abartlmtr. Sonular genelde bu olumsuz eletirilerin aksi ynnde olmutur. Aratrmadan elde edilen verilere gre ulalan sonular aada listelenmitir: 

 
KKP sistemleri ok kklerinden en byklerine kadar tm leklerdeki firmalarda uygulanmaktadr. 

 
KKPnin uygulanmasnn pek ok nedeni vardr, sadece Y2K problemi yznden uygulanyor olmassz konusu deildir. KKP genel olarak bir BT zmnden ziyade bir i zm olarak grlmektedir.  

 
Bir KKP kurulumu ciddi bir yatrmdr ve pahaldr. Ancak, maliyetler elle tutulabilen ve tutulamayan faydalarla dengelenmelidir. 

 
ou firmadaki KKP kurulumu henz yeni saylabilecek durumdadr. ou eitli faydalar elde etmi olsalar da zaman iinde tecrbelerin artmasile birlikte retkenlikte de art olmasbeklenmektedir.  

 
u an itibariyle BT ilemlerinde maliyet azalmassalanp salanmad konusu net deildir.  

 
Baz satclar tarafndan iddia edildii gibi tek bir KKP sistemi uygulamas batan sona kesin zm salamaktan uzaktr. irketlerin ou, baz zel ilevler veya karar verme sreleri iin baka sistemleri ilave olarak kullanmaktadrlar. 

 
KKP, kurumun tamamnda sistemleri hem basitletirmekte hem de standardize etmektedir. Bylece firma iin gelecekte yeni ilaveler ya da gncelleme yapmak daha kolay hale gelmektedir.  

 
KKP sistemlerinin tm olduka istikrarl bir grnt izmektedir. ok byk firmalarda bile firmalarn ilemlerini yerine getiremediklerine dair bir kanta rastlanamamtr. 


 KKP sistemleri, veri mevcudiyetini ve kalitesini artrarak karar verme srecini iyiletirmektedir. Firmalar veri ambarlar oluturduka ve karar destek sistemleri kurduka baka faydalar da elde edilecektir. 
ou firma KKP sistemlerinden memnundur. ou KKP sisteminin faydal mrnn on yldan daha fazla olacan dnse de zaman iinde rutin bakm ve gncellemeler gerekli olacaktr. 
3.KKP KURULUMU SONRASI LETMELERN YAADII SORUNLAR 
Bu almadaki ama KKP paket programlarnn kurulma aamasnda veya kurulumdan sonra iletmelerin ne tr sorunlar yaad, bu sorunlarn hangi modllerde daha fazla grld, sorunu zmek iin ne tip yntemlerin kullanld, danmalk irketlerinin sorun zmedeki baars, sorunlarn nem durumlar, irket elemanlarnn sorunlar zmedeki yeterliliklerinin aratrlmasdr. almada Bulank Kmeler Yntemi kullanlarak modllerde oluan sorunlarn danman irketler veya irket ii kaynaklardan hangisi kullanlarak daha verimli zmler elde edilecei aratrlmtr. 
Uygulanan KKP programlar sonrasnda iletmelerin yaadklar sorunlar detayl bir ekilde aratrmak amac ile de bir anket almas hazrlanmtr. 


3.1. Veri Toplama Yntemi ve Anket Uygulama Metodunun Belirlenmesi 
Trkiyede uygulanan KKP paket programlarkurulduktan sonra yaanan sorunlarn incelenmesinde kullanlacak verilerin, anket almas yaplarak toplanmasna karar verilmitir. Ankette geen KKP sonucu oluan sorunlar ile ilgili sorular, yaplan kaynak taramalar ile oluturulmutur. Bu amala 16 soru hazrlanmtr. Sorular cevaplayan kiilerin uzun zamanlarn alarak doru cevap vermesini engelleyecek ekilde olmamas ve karmak olmamasgz nnde bulundurularak hazrlanmtr. Aynzamanda almann amacna uygun istenen bilgilerin elde edilmesini salayacak ekilde hazrlanmtr. Ankette geen sorularn deerlendirilmesi 1: en dk 5: en yksek deerler verilerek yaplmtr. 
KKP danmanlk firmalar araclyla KKP kullanan iletmelere bu almaya kaynak olan anket gnderilmitir. Ayrca internet araclyla KKP kullanan iletmeler belirlenmi ve telefon ile aranarak aratrma konusunda bilgi verilmi ve ilgili yneticilere yardmc olup olamayacaklarsorulmutur. Olumlu yant verenlere e-mail yntemi ile word formatndaki anket yollanmtr. Snrl hedef kitleye sahip bir anket almas olduu iin 10-20 aras anket cevabna ulalmas hedeflenmitir. Gnderilen anketler Trkiyenin nde gelen iletmeleri tarafndan cevaplanm, sonular Bulank Mantk Yntemi ile ve istatistiksel yntemlerle deerlendirilmitir. 


3.2. Anketin Uygulanmas 
1 Ekim-31 Kasm 2003 tarihleri arasnda aratrmaya temel olan anket hazrlanmtr. Aralk 2003 tarihi itibari ile anket KKP kullanan iletmelere gnderilmeye balanmtr. 
letmelerdeki anketi cevaplayabilecek bilgi ve deneyime sahip olan insanlarn i younluklar ve ayrca anketi cevaplamadaki isteksizlikler gz nne alnarak yaklak 4 ay gibi bir srede Trkiyenin nde gelen 15 irketi tarafndan anket cevaplandrlmtr1. Gnderilen yaklak 20 anketin 15 tanesi cevaplanmas% 75lik bir cevaplama oranna karlk gelmektedir. 
Anketin cevaplanmas iin tannan 4 ay sonunda toplanan cevap says 15 oldu ki bu da % 75lik kt saylamayacak bir cevaplanma oranna tekabl etmektedir. 
Normal artlarda bir anket almasnda istatistiksel doruluk ve anlamllktan bahsedebilmek iin kullanlan teknikler asndan rnek bykl olarak 15 rakam ok yeterli deildir. Trkiyede 350  500 adet arasnda ERP kullanan kurum olduu kabul edilirse, % 10 gven aral ve % 95 gvenlik seviyesinde bir sonuca ulamak iin gerekli rnek bykl 75  81 adet arasnda deimektedir ki bu gerekten hem zaman hem de kaynak olarak ulalmas ok g bir rakamdr. 
Bizim ulatmz 15 rakamlk rnek bykl (Bkz. Blm 2.3), istatistiksel olarak % 95 gvenlik seviyesinde % 25lik bir gvenlik aralna tekabl etmektedir ki bu istatistiksel adan ok anlamlsaylmayabilir. Bu adan, bu anket almassonucunda ulalan deerler yksek istatistiksel anlamlla sahip dorular olarak kabul edilmemeli, onun yerine Trkiyedeki ERP uygulamalarna ilikin eilimler, yaanlan glkler ve yaanan glklerin zm yntemleri gibi konular asndan bir bakas sunaca dnlmelidir. Bununla birlikte, rnek profilinin, gsterdii eitlilik dnldnde (Bkz. Blm 3.4), kullanlan rnein gerek poplasyonu olabildiince iyi temsil ettii kabul edilebilir.  
Anketi cevaplayan irketlerin 2 tanesi KKP kurulumlarsonunda gerekten byk sorunlar yaayan nemli irketler olduu unutulmamaldr. Ayrca ankette sorulan sorular gerekten sorunun zne inilerek oluturulmutur. Bylece sorunlara genel anlamda yaklamak yerine temel ve belirli sorunlarn tespit edilmesi salanmtr. 

3.3. Sonularn Deerlendirilmesi 
Bu aratrmaya Trkiyede en ok kullanlan paket programlar olan SAP, Oracle, Logo Unity, Axapta, 
J.D. Edwards paket programlar konu olmutur. 
Bu aratrmada sonularn daha gereki olmas iin mmkn olduunca deiik sektrler seilmeye allmtr. Bu adan salanan eitlilik aratrmann sonularn daha anlaml hale getirmektedir. Aratrmaya katlan iletmelerin % 66,66s SAP, % 13,33 Oracle, % 6,66sMicrosoft Axapta, % 6,66sLOGO Unity ve % 6,66s J.D.Edwards kullanmaktadr. 


3.4. Aratrmaya Katlan letmeler Hakknda Bilgi 
Ciro yaps
Bu aratrmaya katlan iletmelerin 2003 yl cirosu sorulduunda bir ksm iletmeler bilgi vermekten kanmlardr. irketlerin ciro yaplar Tablo 3de yer almaktadr. Ankette bu soruya cevap veren 12 irketin 2003 yl cirolarna bakacak olursak ; 
Cirosu 500 Milyon $dan fazla olan irketler SAP, 100-500 Milyon $ arasnda olan iletmeler SAP, Oracle, 50-74 Milyon $ arasnda olan iletmeler SAP, Oracle, 25-49 Milyon $ arasnda olan iletmeler SAP, 10-25 Milyon $ arasnda olan iletmeler SAP, Microsoft Axapta, J.D.Edwrads kullanmaktadr. 
Tablo 3. Aratrmaya katlan iletmelerin 
ciro yaplar
Ciro  irket says(Adet)  
10-25 Milyon $  4  
25-49 Milyon $  1  
50-74 Milyon $  2  
100-500 Milyon $   3  
500 Milyon $dan fazla  2  
Bilinmeyen  3  

Bu sonular gstermektedir ki kullanlan KKP paket programlar iletmelerin cirolarna ok bamldeildir. Yani iletmelerin cirolar ykseldike belirli bir paket program kullandklarn syleyemeyiz. 
letmelerin ciro yaplarn incelemek amac ile sorulan soruda belirli bir aralktaki cirolardan seim yaplmas istenmitir. Buna gre iletmelerin ciro yaplarna ait bilgiler belirli bir aralk olarak elde edilmitir. letmelerin minimum ciro ve kurulum sreleri arasndaki korelasyon katsays Excelin istatistiksel analiz fonksiyonu yardm ile incelendiinde +0,50 olarak bulunmutur. 
letmelerin maksimum cirolar ve kurulum sreleri arasndaki korelasyon katsays ise +0,28 olarak 

A. Karadede ve .F. Bayko Kurumsal Kaynak Planlama (KKP) Uygulamas Sonrasletmelerin Yaad Sorunlar 
bulunmutur. Bu sonulara gre kurulum sreleri ile iletmelerin cirolar arasnda dorusal bir iliki olduu ortaya kmaktadr. Korelasyon katsays +1e yaklatka iki deiken arasnda daha kuvvetli ve dorusal bir iliki vardr. Yani iletmelerin ciro yaplar ykseldike kurulum srelerinin de ykseldii sonucuna ulaabiliriz. Fakat bu iki deiken arasnda kuvvetli bir iliki bulunmadnsyleyebiliriz. 
Kurulan paket programlarn tamamlanma sreleri 
Bu aratrmaya katlan bir iletme bu sreyi cevaplarken KKP paket programnn kurulum sresini versiyon ykseltme sresi olarak belirterek, 3 ay gibi ok ksa bir srede bu ilemi gerekletirdiklerini sylemilerdir. Tablo 4de kurulum sreleri yer almaktadr. 
Tablo 4. Aratrmaya katlan KKP programlarnn kurulum sreleri 
KKP Paket Program  Ortalama Kurulum Sresi (ay)  Standart sapma  Aklama  
Sap  11,6  3,92  
Oracle  12  4,24  
Microsoft Axapta  12  
Logo Unity  3  Versiyon ykseltmesi  
J.D.Edwards  6  

Personel yaps
Bu aratrma, alan personel says daha yksek olan irketlerin, pazar pay daha yksek olan KKP paket programlarn tercih ettii Tablo 5de grlmektedir. Personel says dtke pazar payyksek olan KKP programlarnn yan sra pazar paylar daha dk olan KKP programlarnn da kullanld dikkat ekmektedir. 
letmelerin alan saysn incelemek amac ile sorulan soruda belirli bir aralktaki alan saysndan seim yaplmas istenmitir. letmelerin minimum alan says ve kurulum sreleri arasndaki korelasyon katsays Excelin istatistiksel analiz fonksiyonu yardm ile incelendiinde +0,444 olarak bulunmutur. letmelerin maksimum alan says ve kurulum sreleri arasndaki korelasyon katsays ise +0,424 olarak bulunmutur. Bu verilere gre kurulum 
Tablo 5. Aratrmaya katlan iletmelerin personel yaps ve seilen KKP programlar
Personel says irket says irketlerin kulland KKP programlar 
1501-5000  3  SAP  
501-1500  5  SAP, ORACLE  
151-500  4  SAP, LOGO UNITY  
51-150  3  SAP, AXAPTA, J.D.Edwards  

sreleri ile iletmelerin alan says arasnda dorusal bir iliki olduu ortaya kmaktadr. Korelasyon katsays +1e yaklatka iki deiken arasnda daha kuvvetli ve dorusal bir iliki vardr. Yani iletmelerin alan says ykseldike kurulum sreleri de ykseldii sonucuna ulaabiliriz. Fakat bu iki deiken arasnda kuvvetli bir iliki bulunmadnsyleyebiliriz. 
Bu aratrmaya gre kurulan paket programlarnn ortalama kurulum srelerini ekil 1de de grld gibi 12 ay olarak deerlendirebiliriz. 


ekil 1. KKP paket programlarnn ortalama kurulum sresi (ay) 
irketlerin kurulum maliyetlerinin incelenmesi 
Tablo 6da ortalama kurulum maliyetleri incelendiinde en fazla yer tutan maliyetin yazlm maliyeti olduu dikkat ekmektedir. Yazlm maliyetinin ardndan kurulum danmanl maliyeti gelmektedir. Bu aratrmada ortaya kan nemli bir sonu da eitim maliyetlerinin minimum dzeyde olduudur. 
Tablo 6. Kurulum maliyeti 
Ortalama (%)  Standart Sapma (%)  Maksimum (%)  Minimum (%)  
Donanm maliyeti (bilgisayar, sunucu, dahili a)  19,615  7,763  35,000  10,000  
Yazlm maliyeti  34,615  9,005  55,000  20,000  
Personel maliyeti (kiralanan, bu ie ayrlan)  13,636  7,775  30,000  5,000  
Kurulum danmanlmaliyeti  26,538  11,616  45,000  5,000  
Eitim maliyeti.  9,333  4,770  20,000  4,000  
Dier  5,500  0,707  6,000  5,000  



3.5. letmelerin Kurduklar Modller 
Bu aratrmaya gre iletmelerin en ok %100nn kurulumunu yaptmodllerin finans-muhasebe ve satnalma olduu grlmtr. Daha sonra imalat kaynaklar planlamas (MRP II), lojistik datm, satmodlleri gelmektedir. letmeler tarafndan % 75 den fazlas kurulan modller ise sat, imalat kaynaklarplanlamas, ambar ynetimi ve lojistik/datm olmutur. En az tamam kurulan modller ise kalite kontrol ve tedarik zinciri ynetimidir. Proje ynetimi modl iletmeler tarafndan en az kurulmasdnlen modldr. 

Bu sonulardan en ok tercih edilen modlleri finansmuhasebe, imalat kaynaklar planlamas (MRP II), lojistik datm, satnalma ve sat oluturmaktadr. En az tercih edilen modller ise proje ynetimi, izelgeleme -simlasyon, mteri ilikileri ynetimi ve tedarik zinciri ynetimi (SCM) oluturmaktadr. 


3.6. Kurulum Aamasnda Yaanan Problemlerin Kurulum Admlar Asndan Dalm
letmelerden kurulum aamasnda yaanan sorunlara 1-5 arasnda deer verilmesi istenmitir. Bu aratrmaya gre Tablo 7de bulunan sonulara ulalmtr. Buna gre ortalama olarak en ok sorun eitim ve altrma destek srecinde yaanmtr. En az sorun ise eski sistemin analizinde yaanmtr. Dier kurulum admlarnn ise ortalama deerleri hemen hemen birbirine yakn kmtr. 

3.7. letmelerin Yaad Sorunlar 
KKP kurulumlar sonrasnda irketlerin yaadklarsorunlarn incelendii bu almada amaca uygun olarak konunun temelini tekil eden spesifik sorular sorulmutur. Ayrca irketlerin yaadklar baka sorunlar varsa eklenmesi istenmitir. Yaanan bu sorunlarn irketler iin ne derece nemli olduklararatrlmtr. irketlerden yaanan sorunlara 1-5 arasnda bir derece verilmesi istenmitir. 
lk blmdeki sorunlar gerekten yazlm kullanmsrasnda yaanan problemlerdir. (rnein uyarlama hatalar, mal hareketleri srasnda oluan hatalar) kinci blmdeki sorular ile daha ok alanlarn sisteme adaptasyonu gibi kullanclar asndan sistemde yaanan sorunlar aratrlmtr. Aratrmada sorulan btn sorular teker teker ele alnarak sonularincelenmitir. 


3.8. En ok yaanan sorunlar 
Uyarlama hatalar yaanyor mu? 
Uyarlamalar sistemin ileyiini dzenleyen, sadece sistem yneticilerinin yetkilerinin olduu, yazlmn nasl kullanlacan belirleyen ayarlamalardr. Yani uyarlamalar ile tm sistemin nasl alacana karar verilir. rnein malzeme ana verileri oluturulurken malzeme ile ilgili hangi verilerin zorunlu doldurulmas gerektiine, hangi verilerin doldurulmayacana ve hangi alanlarn istee balolarak doldurulacana karar verilir. Sat sipariinden faturann nasl kesileceine, teslimatla mal knn nasl yaplacana, malzemenin depodan retime nasl verilecei gibi tm konularda kararlar verilir ve bu kararlar KKP paket programna uygulanr. te bu uygulama ilemi uyarlama olarak adlandrlr. KKP paket program, canl kullanma gemeden nce btn modller ile ilgili uyarlamalara karar verilir ve uygulanr. Eer canl kullanma geilmeden nce verilen kararlar hatal veya uyarlanmas hatalyaplmsa daha sonra dzeltilmesi gerekir. 
Aratrmaya gre, anketi cevaplayan btn irketlerde uyarlama hatalarnn olduu ortaya kmtr (ekil 2). Yani hangi paket program kullanlrsa kullanlsn sonu olarak yaplan uyarlamalarda deiiklie, dzeltmelere gidilmitir. Tablo 8de grld gibi sonradan yaanan bu sorunlarn ortalama nem derecesi 3,428dir. Btn irketlerin ayn sorunlar
Uyarlama hatalaryaanyor mu? 
5 
4.5
4

3.5
3

nem derecesi 2.5 2 
1.5
1

0.5 
0 1 2345 67891011121314 

Uyarlama hatalar yaayan irketler 
ekil 2. Yaanan uyarlama hatalarnn nem dereceleri 
Tablo 8. Yaanan uyarlama hatalarnn 
nem derecelerinin istatistiksel analizi 
Ortalama  3,428  
Standart sapma  1,398  
Maksimum  5  
Minimum  1  


Tablo 7. Kurulum aamasnda yaanan problemler 
Karar sreci  Planlama ve hazrlk srecinde  Eski sistemin analizinde  Yeni sistemin tasarmnda  Yaplandrma ve adaptasyonda  Test srecinde  Eitim ve altrma /destek srecinde  
Ortalama  2,583  2,833  2,000  2,692  2,583  2,727  3,385  
Standart sapma  1,730  1,467  1,054  1,377  1,443  1,104  1,502  
Maksimum  5  5  4  5  5  4  5  
Minimum  1  1  1  1  1  1  1  

En ok problem kan 5, en az problem kan: 1 olarak deerlendirilmitir. 
A. Karadede ve .F. Bayko Kurumsal Kaynak Planlama (KKP) Uygulamas Sonrasletmelerin Yaad Sorunlar 
yaamalar hem de nem derecesinin 3,428 gibi ortalamann stnde bir deer olmas uyarlama hatalarnn nemli bir sorun olduunu gstermektedir. letmelerin belirttii en yksek nem derecesi 5 iken, en kk nem derecesi 1dir. 
Temel l birimlerinin evrimlerinde sorun var m? 
Temel l birimlerinde yaanan sorunlar, depodaki malzeme miktar verilerinin yanl olmasna sebep olmaktadr. rnein satnalma sipariindeki malzemenin birimleri arasnda birebir evrim yaplmazsa stoka eksik veya fazla malzeme girilmesine neden olabilir. 
Bu soruya 7 irket evet, 7 irket hayr cevabvermitir. 1 irket ise cevap vermemitir. ekil 3de grld gibi Evet cevab veren irketlerin belirttikleri nem derecesi ortalamas 3 iken maksimum nem derecesi 5 ve minimum nem derecesi 1 olmutur. Hayr cevab veren irketlerin nem derecelerinin ortalamas 4,5 iken maksimum 5 ve minimum 3 olmutur. 
Temel l birimlerinin evrimlerinde  sorun yaanyor mu? 
5 4 3 
nem derecesi 
2 1 0 

ekil 3. Temel l birimlerinin evrimlerinde yaanan sorunlarn nem derecesi 
Buna gre hayr cevab veren iletmeler bu sorunu yaamasalar da nemli olduunu kabul etmektedirler. Bu soruya aratrma yaplan irketlerin yarsnn evet cevab vermesi ve ayn zamanda Tablo 9da da grld gibi verilen nem derecelerinin ortalamasnn 3 deerini almas aslnda bu sorunu ou irketin yaad sonucunu ortaya karmaktadr. 
Tablo 9. Temel l birimlerinin evrimlerinde yaanan sorunlarn nem derecelerinin istatistiksel analizi 
Ortalama  3  
Standart sapma  1,414  
Maksimum  5  
Minimum  1  

Veri girii hatalar rnein veri giriindeki nokta, virgl hatalar oluyor mu? 
Veri giriindeki hatalar, yanl kararlar verilmesine neden olmaktadr. rnein (.) nokta 3 karakteri blmek ve virgl basamak saysn belirtiyorsa bunun tam tersi ekilde veri girii nemli sorunlara neden olabilir. rnein 1,500 kg girilmesi gereken bir malzemeyi 1.500 kg olarak girilirse sistem bu veriyi 1500 kg olarak anlayacaktr. Bu durum da stok verilerinin yanl olmasna neden olacaktr. 
Veri girii hatalar yaayan irket says 12 iken, byle bir sorun yaamayan irket says 3 olduu ortaya kmtr (ekil 4). Yani ou irket veri girii hatalaryaamaktadr. Tablo 10da grld gibi Evet cevab veren irketlerin bu soruyu cevaplarken belirttikleri nem derecelerinin ortalamas 2,67 iken maksimum nem derecesi 5 ve minimum nem derecesi 1 olmutur. Hayr cevab veren irketlerin nem dereceleri ortalamas ise 2,33, belirttikleri maksimum nem derecesi 3 ve minimum nem derecesi 1 olmutur. Yani hayr cevab veren iletmelerde byle bir sorun yaanmamakta veya nemsiz bir oranda yaanmaktadr. 
Veri girii hatalar oluyor mu? 
5
4
3

nem derecesi 2 1 0 123456 78910 11 12 Veri giri hatalar olan irketler 

ekil 4. Veri girii hatalarnn nem derecesi 

Tablo 10. Veri girii hatalarnn nem derecelerinin istatistiksel analizi 

Ortalama  2,668  
Standart sapma  1.435  
Maksimum  5  
Minimum  1  

rn aalareksik veya yanl girilebiliyor mu? 
retim oluturulan rn aalarna istinaden yaplmaktadr. rn aalarnn eksik veya yanlgirilmesi retimin de eksik veya hatal yaplmasna neden olacaktr. zellikle elektronik retim gibi karmak rn aac olan iletmelerde rn aacnn doruluuna daha fazla dikkat edilmektedir. 
Bu soruya 10 irket evet cevab verirken 5 irket hayr cevab vermitir. Tablo 11de grld gibi Evet cevab veren irketlerin nem dereceleri ortalamas 3,22, maksimum nem derecesi 5 ve minimum nem derecesi 1 olmutur. Hayr cevabveren irketlerin nem dereceleri ortalamas 4,4, maksimum nem derecesi 5 ve minimum nem derecesi 3tr. 

Tablo 11. rn aalar eksik veya yanl girilen irketlerin belirttikleri nem derecelerinin istatistiksel analizi 

Ortalama  3  
Standart sapma  1,564  
Maksimum  5  
Minimum  1  


3.8. KKP Kurulumu Sonucu Yaanan Sorunlarn Deerlendirilmesi 
Bu aratrmaya gre iletmelerin KKP paket programkurulduktan sonra en ok yaadklar sorunlarn uyarlama hatalarve veri giri hatalar olduu ortaya kmtr. Uyarlama hatalarn 13 irket yaadnbelirtirken, 12 irket veri giri hatalarn yaadnbelirtmitir. Uyarlama hatalarnn ortalama nem derecesi 3,42 iken veri giri hatalarnn ortalama nem derecesi 2,66dr. Uyarlama hatalar ve veri giri hatalarndan sonra irketlerin en ok yaadsorunlar ise temel l birimlerinin evrimlerinde yaanan sorunlar ve rn aalarnn eksik veya yanl girilmesinden doan sorunlar olduu ortaya kmtr. 10 irket rn aalarnn eksik veya yanlgirilmesi sorununu yaarken, 7 irket temel l birimlerinin evrimleri sorununu yaadnbelirtmitir. Temel l birimlerinin evrimi sorununun ortalamas 3 iken rn aalarnn eksik veya yanlgirilmesi sorununun ortalamas da 3dr. 
ekil 5den de anlalaca zere en yksek nem derecesi ortalamas olan sorular 2, 22, 29. sorulardr. Bu sorular: 
2.	 Hammadde stoklarnn gncellii salanabiliyor mu? 
22. Faturalar zamannda girilebiliyor mu? 
29.	 Fason ileyiinde mal hareketleri doru ve dzenli yaplabiliyor mu? 
Ankette aratrlan sorunlar yaayan irketlerin belirttikleri nem derecelerinin ortalamas
4.50 
4.00 
3.50 
3.00 
2.50 
Ortalama 
2.00 
1.50 
1.00 
0.50 
0.00 

ekil 5. Kurulum sonras yaanan sorunlarn istatistiksel analizi 
En fazla yaanan sorunlara baklacak olursa; 
1.	 Uyarlama hatalar yaanyor mu? 
4.	
Temel l birimlerinin evrimlerinde sorun yaanyor mu? 

5.	
 Veri giri hatalar rnein veri giriindeki nokta virgl hatalar oluyor mu? 


20. rn aalareksik veya yanl girilebiliyor mu? 
Buna gre hammadde stoklarnn gncelliinin salanmas, faturalarn zamannda girilmesi, fason ileyiinde mal hareketlerinin doru ve dzenli olarak yaplmas en nemli konular olarak kabul edilmekte ancak en ok yaanan sorunlar ierisinde yer almamaktadr. En ok yaanan sorunlar ise uyarlama hatalarnn yaanmas, temel l birimlerinin evrimlerinde sorun yaanmas, veri giri hatalarnn olmas, rn aalarnn eksik veya yanlgirilmesidir. Kurulum sonras sorun yaayan irket says ise ekil 6da grlmektedir. 
Ankette aratrlan sorunlar yaayan irketlerin says
14 12 10 Sorun yaayan 8 irket says6 
4 2 0 

ekil 6. Kurulum sonras sorun yaayan irket says


3.9. letme Personelinin Kurulan KKP Paketiyle lgili Yaadklar Sorunlar 
Kurulan KKP program ile alan personelin yaadsorunlar, karlat zorluklar aratrmak amac ile sorulan bu sorulardan yle bir sonu kmtr. alanlar yeni bir sistemin getirecei deiime hazrlamak iin yeterli eitimin verilip verilmediini aratrmak amacyla sorulan soruda 12 irket evet cevab verirken 3 irket hayr cevab vermitir. Bu sonu gstermektedir ki; irketler alanlarn yeni sisteme hazrlamak iin yeterli eitimi vermektedir. alanlarn bulunduklar konumu brakarak, ilerini bilmedikleri yeni bir yolla yapmaya kar diren gsterip gstermediklerini aratrmaya ynelik sorulan soruda 11 irket evet cevab verirken 3 irket hayr cevab vermitir. Evet cevabverenlerin ortalamas 4,09 iken belirtilen maksimum nem derecesi 5, minimum nem derecesi 3 dr. Bu sonuca ve belirtilen nem derecelerine gre KKP kurulumu aamasnda alanlarn ilerini bilmedikleri yeni bir yolla yapmaya diren gsterdikleri ortaya kmtr. alanlarn ilerini, sahip olduklar gc veya organizasyon ierisindeki etkilerini kaybetme korkusu yaayp yaamadklar aratrldnda, 13 irkette yaand belirtilmitir. nem derecelerinin 

A. Karadede ve .F. Bayko Kurumsal Kaynak Planlama (KKP) Uygulamas Sonrasletmelerin Yaad Sorunlar 
ortalamas da 3, 67 olarak ortaya kmtr. alanlarn kurulan yeni sisteme kar diren gstermelerine bal olarak sistemin kt tasarlandveya kullanmnn zor olduu dncesinin olutuu yaplan aratrmada ortaya kmtr. Bu soruyla ilikili olarak 12 irket, alanlarnn bu tr bir sorun yaadklarn belirtmitir. Evet cevab verenlerin nem dereceleri ortalamas 3,36 olarak ortaya kmtr. Ayn zamanda sistem analisti-kullancgrmelerinde kullancnn katlm isteksizlii sz konusu olduu da ortaya kmtr. Bu aratrmann ortalamasise 3,40 olarak belirtilmitir. Kullanclar ileri zerinde kendi kontrollerinin azaldndnmekte midir? sorusuna ise 7 irket evet cevab verirken 8 irket hayr cevab vermitir. Kullancnn yeni sisteme kar direnci ve motivasyon dklnn olup olmad aratrldnda 9 irket olduunu belirtirken ancak 6 irket byle bir durumun olmadn ifade etmitir. 
Bilgi sistemi personeli ile kullanclar arasnda dil farkllklar yani kullanlan terimlerdeki farkllklardan dolay zorluk yaanp yaanmadnaratrmak iin sorulan soruda 10 irket yaandnbelirtmitir. Bu cevabn ortalamas ise 2,78 olarak ortaya kmtr. KKP kurulumunda takm ierisindeki iletiim doru bilginin, doru zamanda kullanmn salad, tasarm toplantlarnda kullanclarn fikirlerine geni yer verildii yaplan aratrmada ortaya kmtr. Kurulacak sistemin kullancdan daha gelimi olmas durumuyla karlalmakta mdr? sorusuna ise byk bir oranda olumlu cevap verilmitir. Buna gre iletmeler nemli oranda bu sorunla karlamaktadrlar. Bu sorunun nem dereceleri ortalamas ise 3,83 olarak ortaya kmtr. 9 irket, alanlarn teknolojik deiime ayak uydurabilecek yetenek ve bilgiye sahip olduklarn ve proje almalarna yatkn olup, bir projenin uygulamasnda zerine den grevleri yerine getirdiklerini belirtirken, 6 irket olumsuz cevap vermitir. Oluan sorunlarn giderilmesinde zorluk yaand, aratrma sonucu ortaya kmtr. Ancak eitim maliyetlerinin beklenen deerin zerine kmad da belirtilmitir. 
Ayrca KKP kurulum srecine paralel olarak, deiim ynetimi iin ayr bir metodoloji uygulanmad, bu iiin ayr bir takm oluturulduu, takm elemanlarnn arlkl olarak bilgi sistemi personelinden olumadaratrma sonucu ortaya kan dier sonulardr. 


3.10. Kurulan KKP Paketinde Modl Baznda Yaanan Sorunlar 
Bu sonulara gre kesinlikle nemli sorunlar yaanan modller; Finans / Muhasebe, Sat / Datm, malat Ynetim Sist. /Atlye Entegrasyonu, Satnalma, Malzeme htiya Planlamas (MRP), Veri Ambar / Veri Merkezleri, Kalite Kontrol, Ambar Ynetimi (Warehouse Mang.). En ok sorun yaanan modllerin Malzeme htiya Planlamas (MRP) ve Kalite Kontrol modlleri olduu ortaya kmtr. En az sorun yaanan modln Satnalma olduu sylenebilir.  
KKPnin Kurulumu Sonrasnda Yaanan Problemlerin zm Yntemleri 
Kurulan modller de yaanan problemlerin zm yntemlerini aratrmak amac ile ankette sorulan bu soruda kan sonular u ekildedir. Kesinlikle nemli sorunlar yaanan modllerden olan Finans/Muhasebe modlnn zmn 4 irket sadece kendi personeli ile gerekletirirken, 5 irket hem danman hem de kendi personeli ile zme gitmitir. 5 irket ise danman irket ile sorunlarn zmn bulabilmitir. Finans/Muhasebe modlnn arkasndan kesinlikle nemli sorunlar yaanan modl olan Sat / Datm modlnde ise 7 irket kendi personeli ile zerken, 3 irket hem kendi personeli hem de danman irket yardm ile sorunlar zmtr, 3 irket ise sorunlarn sadece danman irket ile zebilmitir. Sorunun zm iin en ok danman irket kullanan modl Finans/Muhasebe modldr. Arkasndan nsan Kaynaklar modl gelmektedir. Yaplan aratrmaya gre 2 irket ise sorunlarnn zmn bulamamtr. Sorunlar zlemeyen modller ise Finans/Muhasebe ve Tahmin (Forecasting) modlleridir. En fazla irket ii personel kullanarak sorunlar zlen modller ise Satnalma, Sat / Datm ve malat Ynetim Sist. /Atlye Entegrasyonu modlleridir. En ok hem danman irket hem de irket ii personel kullanlarak sorunlarzlen modller ise Malzeme htiya Planlamas(MRP) ve Finans / Muhasebe modlleridir. 
Bu aratrmada en ok Finans/Muhasebe modlnde sorun yaand ve sorun zmnde en ok danman kullanan modl olduu ortaya kmaktadr. Ancak bu modln aynzamanda en ok kurulan ve iletmeler tarafndan en ok tercih edilen modl olduu unutulmamaldr. 
KKP paket programnn kurulumu ve sonrasnda 13 irket 1 danman irket ile almlardr. Kurulumun salkl olmas ve zamannda kurulumun salanmasamac ile iletmeler tek danman irket ile almaytercih etmektedirler. Bu amala kurulum almalarndan nce ayrntl danman irket aratrmas sonrasnda danman irketlerini semektedirler. 2 irket ise birden fazla danman irket ile almtr. Her iki irket de maliyet nedeni ile danman irketi deitirmilerdir. Danman irketin performansnn 1: hi verimli deil, 5: ok faydal olmak zere deerlendirilmesi istendiinde, 5 irket altklar danman irketin performansn 5 olarak deerlendirirken, 2 irket 4, 6 irket 3, 1er irkette 2 ve 1 olarak deerlendirmilerdir. Bu sonuca gre genel olarak iletmeler altklar danman irketlerinden memnun olduklarn belirtmektedirler. 

4. KKPDE YAANAN SORUNLARIN ZM YNTEMLERNN BULANIK KME YAKLAIMI LE ARATIRILMASI 
Mhendislikte ve dier bilim dallarnda olaylar ve sistemler, kesin matematiksel modeller kullanlarak tanmlanrlar. Oluturulan bu modellerin kullanlmasile olayn veya sistemin gelecekte alaca durum veya gsterecei davranbiimi tahmin edilmeye allr. 
Bulank Mantk dnne uygun den modelleme problemleriyle karlaldnda genellikle bir uzman kiinin bilgi ve deneyimlerinden yararlanma yoluna gidilir. Uzman operatr, dilsel deikenler/niteleyiciler (linguistic variable) olarak tanmlanabilen uygun, ok uygun deil, yksek, biraz yksek, fazla, ok fazla gibi gnlk yaantmzdan ska kullandmz kelimeler dorultusunda esnek bir denetim mekanizmas gelitirir. te bulank denetim bu tr mantksal ilikiler zerine kurulmutur [10]. 


4.1. Bulank Yaklam 
KKP sistemlerinde kan problemlerin bulank deikenlerle deerlendirilmesinde kullanlacak u = NEMLݔ ve v = ETKLݔ ile etiketlendirilen iki bulank dilsel deiken tanmland. Bu dilsel deikenler, KKP sistemlerinde yaanan sorunlarn kritiklii ve zm iin kullanlan kaynaklarn (danman irketler veya irket ii kaynaklar) sorunlarn zm zerindeki etkisini analiz etmek iin kullanld. KKP sistemlerinde oluan sorunlar danman irketler kullanarak veya irket ii personeli kullanarak zmlenebilmektedir. Sorunlarn zmlenmesi iin baka bir yntem ise KKP paket programnn yazlmn yapan irketler tarafndan sorunlarn zmlenmesidir. Ancak bu ilem ounlukla danman irketler vastas ile olduundan bu yntem danman irket kullanarak KKP sistemlerinde oluan sorunlarn giderilmesi yntemi ile birlikte deerlendirilmitir. 
Sanchez (1977) iki dilsel deiken U ve Vyi ilikilendiren ve bu ilikinin denklemlerini zmek iin sezgisel bir algoritmann kullanld bir metodoloji teklif etmitir. 
ui = rij o vj 
ui = KKP sisteminde yaanan i probleminin nemlilik deeri vj = KKP sisteminde yaanan sorunlarn zmlerinde kullanlan kaynaklarn etki deeri rij = i KKP modlnde kan problemlerin giderilmesinde j kaynann etkisinin dilsel deerlendirilmesi  
o = rij o vj nin yelik fonksiyonunu tanmlayan kompozisyon operatr ve her zu iin bu yelik fonksiyonu 
 	() ]  (1) 
A(rev) (zu , zv )=.[A(rev) (zu , zv ).A(v) zv 
zv 
eklinde tanmlanr. 


4.2. Sezgisel Algoritma 
Burada KKP sistemlerinde yaanan sorunlarn zm iin kullanlan kaynaklarn (danman irketler veya irket ii kaynaklar) sorunlarn zm zerindeki etkisini analiz etmede bulank dilsel deikenlerin kullanmna dayandrlan sezgisel bir algoritma kullanld [12]. 
Algoritma 
1. 
Hazrlanan anket ile proje yneticilerinden alnan veriler dorultusunda KKP sistemlerinde yaanan sorunlarn nemi ve bu sorunlar gidermek iin kullanlan kaynaklarn etkisi dilsel olarak ifade edilir. 

2. 
m sorun ve n kaynak iin, (2) denklemi kullanlarak 


rij ilikisi zlr. Burada ui ve vj bulank dilsel deiken deerleri iin yelik fonksiyonu birinci admda tanmlanr. 
rij =ui -1 . vi	 (2) 
3. j= 1,2,..., n mmkn teknolojilerin her birisi iin 
i=1,2,..,m tane ikili bulank iliki olan rijlerin kesiimi Denklem (3)den hesaplanr. 
Ri (zu , zv )=.A(r) (zu , zv )i =1,2,..., m 
= rij [(z , z )] (3) 
Min A(r) uv zu , zv 
4. 
u* ile gsterilen Unun ideal bir deeri alnr. Yani, u* = ok kritiktir. 

5. 
Denklem (2) kullanlarak her kaynak iin 


v- j 1 =Rj .u *-1 iliki denklemi zlr. 
vj-1 nin yelik fonksiyonu: 
-1-1
A(v) =.[A(R) (zu , zv ).A(u *) (zu )] (4) 
ile tanmlanr. 
6. Her bir kaynan KKP sistemlerinde yaanan sorunlarn zmlerde etkisi en yksek olmas arzu edilen bir sonutur. Bylece v* = gerekten ok, 5. admda bulunan her bir yelik fonksiyonu ile karlatrlr. Yani, 5. admdaki n bulank yelik fonksiyonunun her birisinin ideal den izafi Hamming uzakl hesaplanr. 
Bylece KKPnin modllerinde yaanan sorunlarn zm iin danman irketlerin daha etkili bir 

A. Karadede ve .F. Bayko Kurumsal Kaynak Planlama (KKP) Uygulamas Sonrasletmelerin Yaad Sorunlar 
kaynak olduu Tablo 12de grlmektedir. Ancak kan sonular olduka yakn olduu iin kesin bir yargya varmak mmkn deildir. 

Tablo 12. zafi Hamming uzakl

Kaynaklar  zafi Hamming uzakl 
Danman irketler  0.197  
irket ii kaynaklar  0.201  



5. SONU ve DEERLENDRMELER 
KKP iletmelere MRP II yntem ve sistematiine bal kalarak yeni ufuklar aan MRPIInin geniletilmi ve btnletirilmi bir setidir. KKP deiik corafi blgelerdeki iletmelerin, tedariki firmalarn ve depolarn kaynaklarn planlamasnsalamaktadr. Mteri bazl retimin takibini yaparak hangi fabrikada nasl retim yaplacan ve eksikliklerin nasl karlanacan belirlemekte, tm fabrikalarn malzeme, makina, igc, enerji, bilgi ve dier retim ve datm kaynaklarnn koordineli bir ekilde kullanlmasn salamaktadr. Dier bir deyile, mteriye ait sipariin en ksa srede, istenen kalite ve maliyette karlanabilmesi iin tm baliletmelerin datm, retim ve tedarik kaynaklarnn kapasite ve zelliklerini ayn anda dikkate almaktadr. KKP sisteminin kurulmas, byk bir organizasyon deiiklii gerektirir. Baarsz kurulumlar, sisteme yaplan gereksiz yatrm demektir ve organizasyonun ilevselliini de olumsuz ynde etkiler. Bu yzden KKPnin kurulumu, stnde dikkatle allmas ve iyi ynetilmesi gereken bir sretir. 
letmelerin bu yndeki ihtiyalarn karlayan KKP yazlmlar zellikle son yllarda olduka youn ekilde irketler tarafndan tercih edilmektedir. Ancak KKP yazlmlarnn kullanmyla birlikte eitli sorunlar beraberinde gelmektedir. KKPnin iletmelerdeki ileyii ve verimlilikleri eitli akademik almalara konu olmutur. Bu almada ise KKP yazlmlarnda yaanan problemler snflandrlarak hazrlanan anket almas ile aratrlmtr. Bu kapsamda anket almas 15 orta ve byk lekli irket tarafndan cevaplanm ve alnan sonular deerlendirilmitir. irketler asndan KKP yazlmnda yaanan problemlerin zm, iletmenin tm ileyiinin doru bir ekilde salanabilmesi iin olduka nem arz etmektedir. Bu sorunlarn zm iin iletmeler danman irketleri veya irket ii kaynaklar kullanmaktadrlar. Bu nedenle almada anket sonular kullanlarak bulank mantk yntemi ile KKPde yaanan problemlerin zm iin kullanlan yntemlerin etkinlikleri analiz edilmitir. 
Yaplan bu aratrmaya gre KKP kullanm srasnda iletmelerin en ok yaadklar sorunlar aadaki ekilde sralanmtr: 
1. 
Uyarlama hatalar 

2.
 Veri giri hatalar

3. 
Temel l birimlerinin evrimler 

4.
 rn aalarnn eksik veya yanl girilmesi 


Aratrmaya katlan iletmelerin, hemen hepsinin uyarlama hatalarn yaamas ve yarya yakn ksmnn da nem derecesini en yksek seviye olarak belirtmesi, bu sorunun KKP yazlmlarnn kullanmsrasnda temel ve en nemli problem olduunu ortaya karmaktadr. Uyarlamalar sistemin temel ileyiini belirledii iin sistemin kurulumu aamasnda verilen yanl kararlar ve bunlarn da uygulanmas ile yaplan hatalar ancak sistemin kurulumu sonrasnda ortaya kmaktadr. 
Veri girii ve temel l birimlerinde yaanan sorunlar, malzeme hareketleri srasnda doru verinin sisteme giriinde nemli hatalarn yaandngstermektedir. Sisteme doru verilerin girilmesi sistemin faaliyetlerini doru ve dzenli bir ekilde devam ettirmesi asndan nem arz etmektedir. Yanlveriler ile sistem varl devam ettirilemez. Bu nedenle uyarlama hatalarndan sonra veri girii ve temel l birimlerinde yaanan sorunlar en nemli sorun olarak tespit edilmitir. rn aalarnn eksik veya yanl girilmesi ise hatal retim yaplmasna neden olaca iin yaanan nemli sorunlar ierisinde yer almaktadr. Hammadde stoklarnn gncelliinin salanmas da iletmeler iin olduka kritik konu olmasna ramen yaplan aratrmada iletmeler tarafndan sorun olarak yaanmad ortaya kmtr. 
Bu aratrmada elde edilen dier bir sonu ise KKPnin temel kurulum admlarnda en ok sorunun, eitim ve altrma destek srecinde olduu tespit edilmitir. letmeler KKP sistemlerini uygulamaya geirdikten sonra, irket personelinin altklar bir sistemden ayrlarak yeni bir sisteme adapte olmasnda ve yeni sistemle ilgili eitimlerin verilmesinde sorunlar yaanmaktadr. Kurulan KKP paket programnda yaanan sorunlarn yansra iletme personelinin yaad sorunlara da nem verilmesi gerektii ortaya kmtr. KKP kurulumu srasnda en az sorunun ise eski sistemin ok iyi bilinmesi nedeni ile eski sistemin analizi aamasnda yaandbelirlenmitir. 
KKPnin kurulumu srasnda personelin yaadsorunlar aratrlmtr. Buna gre: 
1. KKP kurulumu aamasnda alanlar, ilerini bilmedikleri yeni bir yolla yapmaya diren gstermektedirler. 
2.alanlarda ilerini, sahip olduklar gc veya organizasyon ierisindeki etkilerini kaybetme korkusu yaamaktadrlar. 
3.alanlarda sistemin kt tasarland veya kullanmnn zor olduu dncesi olumaktadr. 
4. Kullancnn katlm isteksizlii olumaktadr. 

5. 
Kullancnn yeni sisteme kar direnci ve motivasyon dkl olumaktadr. 

6. 
Bilgi sistemi personeli ile kullanclar arasnda dil farkllklar nedeni zorluklar yaanmaktadr. 

7. 
Kurulacak sistemin kullancdan daha gelimiolmas durumuyla karlalmaktadr. 


Bu aratrmadan elde edilen dier bir sonu ise kritik sorunlarn yaand modllerin Finans/Muhasebe, Sat/Datm, Satnalma, Veri Ambar/Veri Merkezleri, Malzeme htiyalar Planlamas (MRP) olduu ortaya kmtr. Ayn zamanda en ok sorun yaanan modllerin Malzeme htiya Planlamas(MRP) ve Kalite Kontrol olduu ve en az sorun yaanan modln ise Satnalma olduu sylenebilir. 
Bu almada kritik sorunlarn yaand modllerdeki problemlerin zmnde kullanlan yntemler bulank mantk yaklamyla analiz edilmitir. Analiz almasnda dilsel deikenlerin kullanld sezgisel algoritmadan faydalanlmtr. Bu analiz sonucunda KKPnin modllerinde yaanan sorunlarn zm iin danman irketlerin, irket ii personele gre daha etkin bir kaynak olduu grlmtr. Ancak kan sonular olduka yakn olduu iin kesin bir yargya varmak mmkn olmamtr. 
Sonu olarak iletmelerdeki KKP yazlm sistemlerinin sorunsuz olarak kurulmasn ve iletilmesini beklemek yanl ve gereklerden uzak olur. Bu aratrma gstermektedir ki eitli byklkteki iletmeler ayn problemleri belirli oranlarda yaamaktadr. Ancak KKPlerde yaanan problemlerin iyi analiz edilerek, tm sisteme olan etkisini minimuma ekmek mmkndr. irketlerin bu yndeki almalara nem vermesi ve desteklemesi iletme iin fayda salayacaktr. 


